 |
| Flores de lis de Francia, armas tamén dos Bourbon |
 |
| Monumento aos canteiros de Cuntis (obra de Maxín Picallo) |
E comezamos polo primeiro dos escenarios, pola vila de Cuntis e a súa parroquia homónima, que vive un gran desenvolvemento cultural, político, sindical e agrario durante o reinado de Alfonso XIII (1886-1931). Pois famosa é esta terra mercé do labor dos seus fillos canteiros que picaron con sacrificio unha pedra que –por distintos recunchos da xeografía galega pero tamén incluso da europea– quixo ser catedral, capela, muíño, fogar ou igrexa. Labregas e labregos, canteiros, lavandeiras que refregan a colada na beira do río, traballadoras do fogar e na familia, troiteiros do Umia e do Gallo, arrieiros (os menos) que soben cara ao Paraño… eses foron os oficios de vello nestas terra de augas quentes e de eidos e granito labrados, as ocupacións dos nosos maiores para traeren o sustento ás crianzas que na casa agardan por un carolo de pan. Mais por veces os cartos non chegan, e sobre todo cando un non é dono nin do fouciño co que cortar a herba dos prados, nin do alpendre para gando, nin do martelo co que fender os outeiros para elaborar perpiaños.
De labregos e canteiros
 |
| Santa María dos Baños de Cuntis: igrexa na que se bautiza María das Dores Campos Guerra |
A primeira pista
desta historia facilitouma o meu irmán Martiño, xa hai ben anos... e aínda que
algunha vez tiña escoitado referencias ambiguas sobre o tema, esta tinguiuse
sempre das pálidas cores dun silencio case absoluto. Alén diso, a historia desenvolve
o seu primeiro capítulo na igrexa de Santa María dos Baños de Cuntis (Pontevedra), cando
unha rapaza labrega de 17 anos de idade, de nome Manuela Guerra Puente, natural
da freguesía, se une en sacramento con Xosé Campos García, que lle leva pouco
máis de nove anos e que procede da parroquia compostelá de San Froitoso. A
cerimonia, presidida polo párroco cuntiense, Santiago Abuelo Lado (futuro
cóengo da cabido catedralicio compostelán), ten lugar na tarde dun sábado 7 de
xuño de 1919. Xusto un ano despois nace a primeira filla desta parella, á
que lle porán de nome María das Dores, e que vén ao mundo polo lugar de
Piñeiros o 10 de xuño de 1920. Perante o xuíz municipal Antón Rivas Sueiro e o
secretario Mario Blanco Torres (irmán do egrexio escritor do Orballo da Media Noite), a nena faise cuntiense
de nacenza. Amalia, a irmá pequena, vénlle facer compaña ao ano seguinte (nace
o 8 de outubro) e de seguro que han enredar nese lugar de Piñeiros, onde se
albisca o val de Cuntis, asexa o Castro Sebil e serpea o río Gallo para se unir co Umia. Reproduzo
aquí o asentamento de María das Dores no rexistro municipal:
 |
| Vivenda do lugar de Piñeiros (Cuntis) |
 |
| Partida de bautismo de María das Dores Campos Guerra |
“En la iglesia parroquial de Santa María de
Cuntis, provincia de Pontevedra, en la tarde del día diez de Junio, año de mil
novecientos veinte yo, el infraescripto cura párroco de la misma, bauticé
solemnemente, puse los Santos Óleos y por nombre María de los Dolores a una
niña que dijeron haber nacido a las cuatro de la mañana del día nueve en el
lugar de Piñeiros, hija legítima de José Campos y su mujer Manuela Guerra, de
dicho lugar. Abuelos paternos: José Campos Vázquez, Carme García Andújar.
Abuelos maternos: Jesús Guerra (sin otro) y Lucía Puente Sande. Naturales el
padre y abuelos paternos de San Frutuoso de Santiago; la madre y abuelo materno
de esta de Cuntis, y la abuela materna de Santa María de Conjo. Fueron padrinos
José Arca Rodríguez y su muger Dolores Hervés, vecinos también de esta
parroquia, a quienes advertí el parentesco espiritual y demás obligaciones que
contrajeron, según el ritual Romano. Fueron testigos dichos padrinos y el
Sacristán Manuel Suárez, y para que conste lo firmo en Cuntis, a la fecha
indicada. Santiago Abuelo”.
Cinsenta muda de zapatos para camiñar por Madrid
Vemos que o avó cuntiense da nena é canteiro de
oficio, como o deberon ser tantos antepasados maternos. Alén disto, logo de
quedar demostrada a nacenza da cativa (pois hai quen a ten considerado natural da cidade herculina), cómpre fornecer a historia con datos de
interese documental.
Ignóranse as razóns polas que María das Dores Campos Guerra chega a Madrid, como tamén se ía ou non acompañada dos seus proxenitores. De ser así, que é o máis seguro, algo ten que ver o feito de que a familia deba gañar o pan que aquí se lle resiste, pois o lume de moitos fogares pouco quenta neses anos e as cinsas apegábanse aos pés sen remedio. Con independencia desa cuestión e do calendario concreto no que acontece, a rapaza –xa muller completa– queda en estado en 1947 e, solteira, trae ao mundo o 11 de xaneiro a Enrique José, o vinculeiro. Un par de anos máis tarde xesta unha nova criatura, que lle nace nena, tamén en Madrid, o 6 de decembro de 1949.
Ignóranse as razóns polas que María das Dores Campos Guerra chega a Madrid, como tamén se ía ou non acompañada dos seus proxenitores. De ser así, que é o máis seguro, algo ten que ver o feito de que a familia deba gañar o pan que aquí se lle resiste, pois o lume de moitos fogares pouco quenta neses anos e as cinsas apegábanse aos pés sen remedio. Con independencia desa cuestión e do calendario concreto no que acontece, a rapaza –xa muller completa– queda en estado en 1947 e, solteira, trae ao mundo o 11 de xaneiro a Enrique José, o vinculeiro. Un par de anos máis tarde xesta unha nova criatura, que lle nace nena, tamén en Madrid, o 6 de decembro de 1949.
O príncipe azul bate coa rapaza de Cuntis
 |
| Apuntamento marxinal na partida de bautismo de María das Dores Campos Guerra |
“María Dolores Campos Guerra contrajo
matrimonio con D. Alberto José Luis Fernando Victorino de Borbón Rich, el 30 de
Marzo de 1950, en San Ildefonso de Madrid. Y lo firmo: S. Abuelo”.
Non é difícil
intuír que o namorado, Alberto José de Borbón y Rich (1916-1997), é un
nobre madrileño dedicado ás armas e fillo daquel polémico tenente coronel de
infantería chamado José María de Borbón y de la Torre (1883-1962), curmán segundo
de Alfonso XIII. Velaquí que a cativa de Cuntis, nada no lugar de
Piñeiros, se una en alianza sacramental cun descendente de Carlos IV (de
España), de Francisco I (das Dúas Sicilias), dos Duques de Cádiz e
de Sevilla (grandes de España) e que garde parentescos próximos cos Marqueses de Santa Elena e con outros
nobres de “sang bleu” da caste dos Bourbon.
 |
| Árbore familia de María das Dores Campos Guerra e Alberto José Luis Borbón y Rich |
Para rematar o capítulo que aquí traemos, fáisenos preciso sinalar que da proxenie de Dores e Alberto é esa nena que mencionamos liñas arriba e que nacera en decembro de 1949, á que bautizan –logo do casamento dos proxenitores– en meses sucesivos. Unha nova de prensa (que leva a data do 8 de febreiro de 1950) facilítanos os nomes da meniña –Beatriz Victoria Eugenia– e a identidade dos padriños –que son concretamente os seus tíos Beatriz de Borbón y Rich e Juan de Ricoy Pereira, este último natural de Cambados. Ao ano seguinte, a 19 de decembro, vén ao mundo –tamén pola cidade de Madrid– María Luisa Blanca María de los Dolores Borbón y Campos, da que son padriños de bautismo Isabel de Borbón de Barucci e Francisco de Borbón y Borbón (tíos da crianza e fillos da IV Duquesa de Sevilla). O último xermolo do matrimonio é Juan Carlos de Borbón y Campos, que nace ao pé do Atlántico, nomeadamente na cidade da Coruña o 28 de outubro de 1953.
E até aquí os primeiros bosquexos históricos desta árbore que naceu entre as pedras de Cuntis e as alcobas madrileñas, entre as cinsas dun fogar pobre e o luxo dunha vivenda aristocrática na España franquista.
